Bar Human Rights Committee of England & Wales (BHRC), ka ngritur një sërë shqetësimesh të rëndësishme lidhur me funksionimin e Dhomave të Specializuara të Kosovës (KSC), duke vënë në pikëpyetje respektimin e plotë të standardeve ndërkombëtare për një gjykim të drejtë.

Raporti, i cili ka karakter paraprak dhe nuk synon të bëjë gjykim përfundimtar, thekson se, ndonëse baza ligjore e KSC-së është në përputhje me standardet ndërkombëtare, mënyra e zbatimit të saj në praktikë paraqet probleme që nuk mund të injorohen.

Raporti i organizatës britanike është hartuar me kërkesë të Avokatit të Popullit të Republikës së Kosovës, raporton Gazeta10.

Sipas raportit, KSC ka një bazë ligjore të fortë, por mënyra si po funksionon në praktikë ngre shqetësime serioze për drejtësi, barazi dhe legjitimitet. Nëse këto probleme nuk adresohen, rrezikohet jo vetëm drejtësia për të akuzuarit, por edhe besimi publik dhe stabiliteti në rajon.

Një nga shqetësimet kryesore lidhet me paraburgimin e zgjatur. Edhe pse në aspektin formal respektohen procedurat, në praktikë mundësia për lirim të përkohshëm mbetet tejet e kufizuar. Kjo, sipas raportit, krijon rrezik për cenim të së drejtës për liri dhe siguri.

Raporti tërheq vëmendjen se tribunalet ndërkombëtare shpesh i shkëpusin të paraburgosurit nga jeta dhe dimensioni njerëzor. Mospjesëmarrja e Hashim Thaçit në varrimin e babait të tij, sipas raportit, është një ilustrim ndërkombëtar i këtyre shqetësimeve.

Po ashtu, raporti nënvizon dyshime për barazinë e palëve në proces, duke sugjeruar se mbrojtja mund të mos jetë gjithmonë në një pozicion të barabartë me prokurorinë. Roli aktiv i gjyqtarëve në disa faza të procedurës shihet si një element që mund të ndikojë në këtë balancë.

Një tjetër pikë e ndjeshme është menaxhimi i provave dhe transparenca. Përmenden rreziqe që lidhen me përdorimin e provave me vlerë të kufizuar ose mungesën e qartësisë për burimin e tyre. Kjo, sipas raportit, mund të ndikojë drejtpërdrejt në drejtësinë e vendimeve. Raporti konstaton se provat nga Serbia nuk mund të përjashtohen apriori, por mundësia që gjykata t’u japë besim mbetet minimale. Si rezultat, ngarkimi i lëndës me to mund të shkaktojë konfuzion te mbrojtja.

Në planin institucional, raporti evidenton si problematike faktin që gjykata përbëhet ekskluzivisht nga gjyqtarë ndërkombëtarë, duke ngritur dilema për njohjen e mjaftueshme të kontekstit juridik dhe kushtetues të Kosovës.

Po ashtu, përmenden paqartësi në zbatimin e disa parimeve themelore juridike, përfshirë atë të ligjshmërisë, si dhe mungesa e transparencës në disa procese vendimmarrëse. Raporti identifikon katër shqetësime serioze që lidhen me rolin dhe fuqinë e kryetares së Gjykatës, si dhe me raportimin ndaj shteteve kontribuese pa transparencë të mjaftueshme.

Në përfundim, raporti rekomandon vendosjen e një mekanizmi të pavarur monitorimi, me qëllim rritjen e llogaridhënies dhe besueshmërisë së gjykatës.

Në thelb, gjetjet e BHRC-së sugjerojnë se, edhe pse Dhomat e Specializuara të Kosovës operojnë mbi një kornizë ligjore solide, sfidat në zbatim mund të ndikojnë në perceptimin e drejtësisë dhe në besimin publik ndaj këtij institucioni kyç.

Bar Human Rights Committee of England & Wales është një organizatë e pavarur me bazë në Mbretërinë e Bashkuar, e fokusuar në monitorimin dhe promovimin e të drejtave të njeriut, veçanërisht në kontekstin e proceseve gjyqësore dhe institucioneve të drejtësisë ndërkombëtare.

Në raportin për Dhomat e Specializuara të Kosovës (KSC), BHRC paraqitet në rolin e një monitoruesi të jashtëm dhe të pavarur, që synon të vlerësojë nëse procedurat gjyqësore po zhvillohen në përputhje me standardet ndërkombëtare për gjykim të drejtë, përfshirë ato të Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut.

Raporti i Bar Human Rights Committee of England & Wales nuk është vendim gjyqësor dhe nuk ka fuqi detyruese, por përbën një analizë profesionale dhe të argumentuar mbi funksionimin e gjykatës dhe synon të identifikojë dobësi të mundshme në mënyrë që të përmirësohen standardet e drejtësisë. /GAZETA10/