Gjykata Kushteteuse konstatoi një javë më parë se Kuvendi u konstituua me mbi një muaj vonesë, por nuk tha se kjo ka ndonjë pasojë.

Në aktgjykimin e plotë, të publikuar dje, Kushtetuesja thotë se “konstituimi i Kuvendit duhej të ishte përfunduar më së largu më 7 gusht 2026”, duke marrë për bazë faktin që rezultatet e zgjedhjeve të parakohshme nga KQZ ishin certifikuar më 8 korrik.

Aty, Gjykata thotë se e ka adresuar në tri aktgjykime të saj të mëparshme “rëndësinë dhe detyrimin për fillimin dhe përfundimin e Seancës Konstituese në përputhje me parimet dhe vlerat kushtetuese, e cila buron nga parimet dhe përcaktimet kushtetuese dhe e cila duhet të ndjekë frymën e mirëbesimit dhe bashkëpunimit konstruktiv të të gjithë deputetëve të zgjedhur”.

Por, Kushtetuesja thotë se dështimi për ta konstituuar Kuvendin brenda afatit kushtetues nuk ka për pasojë shpërndarjen e Kuvendit “me automatizëm”.

“Gjykata, megjithatë vë në dukje, se dispozitat e Kushtetutës nuk përcaktojnë që dështimi për konstituimin e Kuvendit brenda afatit tridhjetë (30) ditor ka për pasojë shpërndarjen e Kuvendit dhe shpalljen e zgjedhjeve”, thuhet në aktgjykim.

Për këtë arsye – thotë Gjykata – është i rëndësishëm detyrimi për “fillimin dhe përfundimin e Seancës Konstituive në përputhje me parimet dhe vlerat kushtetuese e cila buron nga parimet dhe përcaktimet kushtetuese dhe e cila duhet të ndjekë frymën e mirëbesimit dhe bashkëpunimit konstruktiv të të gjithë deputetëve të zgjedhur”.

“Për më tepër, ky detyrim ka për qëllim jetësimin dhe funksionalizimin e Kuvendit si organ përfaqësues i popullit, i cili është i mandatuar edhe për zgjedhjen e institucioneve kushtetuese si Presidenti dhe Qeveria”, thuhet në aktgjykim.

Gjykata më e lartë në vend flet për “epërsinë e Kushtetutës” dhe thotë se kushtet dhe afatet për konstituimin e Kuvendit janë detyruese.

“Në këtë kontekst, duke marrë parasysh epërsinë e Kushtetutës, të përcaktuar me nenin 16 [Epërsia e Kushtetutës] të saj, si dhe detyrimin për respektimin dhe zbatimin efektiv të normave kushtetuese, Gjykata thekson se detyrimet, kushtet dhe afatet e përcaktuara me Kushtetutë kanë karakter detyrues dhe duhet të respektohen gjatë ushtrimit të kompetencave kushtetuese. Rrjedhimisht, kërkesat e tilla kushtetuese nuk mund të trajtohen si kërkesa thjesht formale apo të interpretohen në mënyrë që të humbasin karakterin e tyre detyrues”, thuhet në aktgjykim.

Megjithatë, Gjykata thekson se “karakteri detyrues i një dispozite kushtetuese duhet dalluar nga përcaktimi i pasojave që rrjedhin nga mosrespektimi i saj”.

Pavarësisht se dështimi për ta konstituuar Kuvendin brenda afatit 30-ditor të përcaktuar në Kushtetutë, Gjykata thekson se kalimi i këtij afati “nuk i liron deputetët e zgjedhur të Kuvendit nga detyrimi për konstituimin e tij”.

“Thënë këtë, konstituimi i Kuvendit, përveçse përbën parakusht për ushtrimin e kompetencave kushtetuese të këtij institucioni, ndërlidhet edhe me fillimin dhe zhvillimin e procedurave të tjera kushtetuese”, thuhet në aktgjykim.

Kushtetuesja theksoi se “afatet për zgjedhjen e Qeverisë dhe për zgjedhjen e Presidentit ndërlidhen me konstituimin e Kuvendit, megjithatë kjo me kushtin që respektohet afati detyrues prej tridhjetë (30) ditësh i përcaktuar me paragrafin 1 të nenit 66 të Kushtetutës”.

Kështu, Kushtetuesja thotë se moskonstituimi i Kuvendit brenda afatit nuk kalon “pa efekt juridik”, pasi ky afat lidhet, siç thotë Gjykata, me rrjedhjen e afateve për zgjedhjen e Presidentit dhe të Qeverisë.

“Në këtë kontekst, kalimi i afatit tridhjetë (30) ditor për konstituimin e Kuvendit nuk mund të jetë pa efekt juridik. Kjo për faktin që efekti i kalimit të afatit detyrues të përcaktuar me paragrafin 1 të nenit 66 të Kushtetutës për konstituimin e Kuvendit brenda tridhjetë (30) ditëve pas certifikimit të rezultateve të zgjedhjeve është drejtpërsëdrejti i ndërlidhur me rrjedhjen e afateve për zgjedhjen e institucioneve tjera kushtetuese, siç është (i) zgjedhja e Presidentit, në rastin kur Presidenti nuk është i zgjedhur dhe posti i tij ushtrohet nga një ushtrues i detyrës së Presidentit; dhe (ii) zgjedhja e Qeverisë”, thuhet në aktgjykim.

Kushtetuesja thotë se deri më 8 gusht ishte afati për konstituimin e Kuvendit dhe prej asaj dite ka nisur të rrjedhë afati 60-ditor për zgjedhjen e Presidentit. Kështu, Kushtetuesja thotë se ky afat “përfundon më 6 tetor 2026”. Presidenti duhet të zgjidhet deri në atë datë, në të kundërtën, Kuvendi shpërndahet automatikisht dhe vendi shkon në zgjedhje të reja, të cilat do të duhej të mbaheshin brenda 45 ditësh nga ajo datë.

Seanca konstituive kishte nisur më 6 gusht dhe kryesuesi i seancës, Avni Dehari – si deputeti më i vjetër – me kërkesë të kryeministrit Albin Kurti, e kishte ndërprerë atë dy herë radhazi ato ditë, meqenëse shefit të tij në parti nuk e propozonte kandidatin për kryeparlamentar, siç kërkohet me Kushtetutë, pasi e konsideronte të padobishme që të zgjidhej kryeparlamentari dhe nënkryetarët pa një marrëveshje paraprake për zgjedhjen e Presidentit.

Më shumë se një muaj pas nisjes së seancës konstituive, dhe më shumë se tre muaj nga mbajtja e zgjedhjeve të 7 qershorit, Dehari e thirri vazhdimin e seancës konstituive dhe partia e tij vendosi që ta bënte të mundur konstituimin e Kuvendit dhe ta zgjidhte qeverinë re.