Shefi i Wagner, Yevgeny Prigozhin ka vdekur si pasojë e rrëzimit të aeroplanit në Rusi. Bashkë me të vdiqën edhe nëntë persona të tjerë, shkruan BBC. Sipas Tass, aeroplani u rrëzua në rajonin Tver.

Besohet se avioni po fluturonte nga Sheremetyevo në St. Petersburg. Bashkë me të ishin edhe tre pilotë dhe shtatë anëtarë të ekuipazhit.

Tass mësoi nga shërbimet e urgjencës se janë gjetur trupat e katër personave. Ata shtojnë gjithashtu se avioni është djegur në tokë dhe se ka fluturuar për më pak se gjysmë ore.

Grupi Wagner ka qenë një pjesë kyçe e strategjisë së Rusisë në Ukrainë, me forcat Wagner që përdoren për të mbajtur qytete si Bakhmut. Prigozhin ka kritikuar ashpër udhëheqjen ushtarake ruse për javë të tëra, duke i quajtur kryesuesit të paaftë, madje edhe tradhtarë. Ai gjithashtu ka refuzuar të nënshkruajë një kontratë për bashkëpunim me Ministrinë e Mbrojtjes Ruse.

Tensionet midis ministrisë ruse të mbrojtjes dhe Wagner u përshkallëzuan në mënyrë dramatike të premten kur Prigozhin pretendoi se forcat ruse kishin sulmuar kampet fushore të Wagnerit në Ukrainën lindore. Të premten vonë, Prigozhin lëshoi komente të regjistruara në video që dukej se bënin thirrje për një rebelim kundër udhëheqjes ushtarake ruse, por ai ishte karakteristikisht i paqartë në përcaktimin e planeve të tij.

Prigozhin tha herët të shtunën se forcat e Wagner ishin larguar nga Ukraina për në Rusi dhe kishin arritur në qytetin e Rostov-on-Don, i cili është shtëpia e selisë ushtarake ruse për rajonin jugor dhe mbikëqyr luftimet në Ukrainë. Në një takim të inteligjencës, Ministria e Mbrojtjes e Britanisë tha se forcat e Prigozhin duket se kontrollonin shtabin ushtarak.

Shefi i Wagner, “kasapi i Putinit”, thotë se Rusia rrezikon të përballet me “revolucionin”.

Presidenti rus Vladimir Putin e quajti kryengritjen “një thikë pas shpine” në një fjalim televiziv të shtunën në mëngjes.

“Të gjithë ata që përgatitën rebelimin do të vuajnë dënimin e pashmangshëm,” tha Putin. Forcat e armatosura dhe agjencitë e tjera qeveritare kanë marrë urdhrat e nevojshëm.

Grupi Wagner është një grup subjektesh që operojnë si një kompani private ushtarake, ose PMC. Këto PMC mund të punësohen nga qeveritë për shërbime sigurie ose luftarake.

Kush ishte  Yevgeny Prigozhin?

Ndërsa publiciteti i Wagner është rritur, po ashtu është rritur edhe ai i themeluesit të tij në hije, Prigozhin. Puna e tij në drejtimin e një kompanie ushqimi me kontrata të Kremlinit i dha pseudonimin “kuzhinieri i Putinit”, por Prigozhin mohoi prej kohësh çdo lidhje me grupin përpara se të pranonte përfundimisht se ishte themeluesi i tij vitin e kaluar.

“Prigozhin është një tru i medias dhe gjithashtu është truri i mediave sociale,” kishte thënë Kateryna Stepanenko, një analiste ruse në Institutin për Studimin e Luftës, një hulumtim i politikave publike me bazë në Uashington, DC.

Prigozhin kërkohej nga FBI për “Konspiracion për të Mashtruar Shtetet e Bashkuara”. Agjencia federale e zbatimit të ligjit po ofron një çmim prej 250,000 dollarësh për informacionin që çon në arrestimin e Prigozhin për mbikëqyrjen e ndërhyrjes politike dhe zgjedhore të Agjencisë së Kërkimeve të Internetit me qendër në Shën Petersburg, në Florida nga 2014 deri në 2018. Agjencia, për të cilën Prigozhin ishte primar financuesi, punoi për të ndërhyrë në zgjedhjet presidenciale të 2016 në SHBA, pretendoi FBI.

Prigozhin ka kritikuar komandantët ushtarakë rusë pasi vendi nuk arriti të bëjë përfitime të rëndësishme në Ukrainë. Ndërkohë, ai është pozicionuar si një hero.

“Ai e di se dallimi i tij kryesor nga propaganda e Kremlinit është ai nivel i kritikës, niveli i ndershmërisë, ju e dini, që gjërat nuk po shkojnë aq mirë, dhe kritika shet,” tha Stepanenko. “Dhe unë mendoj se kjo është platforma në të cilën ai me të vërtetë po përpiqet të avancojë dhe të forcohet si një figurë e shquar në Rusi.”

Ku tjetër ka vepruar grupi Wagner?

Wagner u shfaq për herë të parë në Ukrainë në vitin 2014, kur ushtarët me uniforma pa shenja u shfaqën për të ndihmuar forcat pro-ruse të aneksojnë ilegalisht territorin për Rusinë.

Përveç vendosjes së trupave Wagner në Ukrainë, grupi Wagner ka qenë aktiv në Afrikë, ku disa vende po i drejtohen Wagnerit për të mbushur boshllëqet e sigurisë ose për të mbështetur regjimet diktatoriale.

“Në shumicën e rasteve, ata ofrojnë trajnime për forcat ushtarake lokale, forcat lokale të sigurisë, por janë të angazhuar edhe në mbrojtjen e VIP-ave, gjithashtu edhe në roje. Dhe nëse është e nevojshme, ata janë në gjendje të kryejnë edhe operacione me intensitet të lartë, e kam fjalën për luftime të vërteta.” tha Rácz.

Në disa vende, si Republika e Afrikës Qendrore, Wagner shkëmben shërbimet për qasje pothuajse të papenguar në burimet natyrore. Një hetim i CBS News zbuloi se fluturimet ruse të mallrave ndalonin në vend dy herë në javë, ndoshta duke kontrabanduar ar me vlerë miliarda dollarë në Rusi.

Në vitin 2022, ushtria private u bë një pjesë kryesore e pushtimit rus, madje duke rekrutuar luftëtarë nga burgjet ruse dhe duke u premtuar atyre falje për të rritur numrin në fushën e betejës. Në shkurt, Prigozhin tha se praktika do të ndërpritet.

Si vepron grupi Wagner?

Ndërsa operacionet e grupit dikur në hije janë bërë më publike, po kështu edhe taktikat e tyre.

Në Ukrainë, luftëtarët janë akuzuar për mijëra krime lufte. Kur u pyet më parë për koment, grupi Wagner hodhi poshtë pyetjet nga CBS News si të turpshme dhe provokuese dhe këmbënguli se kompania nuk i kishte kryer këto krime.

Përveç veprimeve të tyre në fushën e betejës, ekspertët ushtarakë thonë se rekrutët e Wagner janë pajisur keq ose madje janë përdorur si ushqim për topa. Zyrtarët amerikanë vlerësojnë se rreth 30,000 luftëtarë të Wagner janë vrarë ose plagosur deri më tani në Ukrainë, ndërsa përparimi i Rusisë ka ngecur ose është shtyrë prapa, duke ngritur pikëpyetje për të ardhmen e grupit dhe udhëheqësit të tij, Prigozhin.

Ekspertët thanë se është e mundur që grupi të zëvendësohet nga Putin.

“Unë mendoj se Wagner, për aq sa ka qenë i dobishëm në Ukrainë, sigurisht që mund të zëvendësohet nga të tjerë. Aty ku fillon të kesh shumë më tepër problem në zëvendësimin e Wagnerit dhe në zëvendësimin e Prigozhin, është në një vend si Afrika Sub-Sahariane,” tha Catrina Doxsee, një drejtore e asociuar dhe bashkëpunëtore për Projektin e Kërcënimeve Transnacionale në Qendrën për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare.

“Ndërsa SHBA dhe vendet e tjera perëndimore, përfshirë Evropën, përpiqen të largojnë ndikimin e Rusisë dhe përpiqen të bëjnë argumentin kundër Wagnerit, duhet të ketë me të vërtetë këtë bisedë për alternativa të qëndrueshme,” që vendet në botën në zhvillim të përmbushin sigurinë e tyre dhe nevojat e zhvillimit.

Grupi wagner – i njohur zyrtarisht si PMC Wagner – e cilëson veten si “kompani private ushtarake”.

Grupi është identifikuar për herë të parë më 2014, kur i ka mbështetur forcat separatiste pro-ruse në lindje të Ukrainës.

Prej atëherë është rritur vazhdimisht.

Ministria britanike e Mbrojtjes ka thënë se Wagneri ka nisur të rekrutojë numër të madh ushtarësh më 2022, sepse Rusia e ka pasur problem që të gjejë njerëz për ushtrinë e saj të rregullt.

Rreth 80 për qind e trupave të Wagnerit, që kanë luftuar në Ukrainë, janë nxjerrë prej burgjeve, ka thënë Këshilli amerikan për Siguri Kombëtare, më herët gjatë këtij viti, shkruan REL.

Në Ukrainë, Wagneri ka zhvilluar luftë të gjatë dhe shumë të kushtueshme, për të marrë kontrollin e qytetit të Bahmutit.

Shenja “Wagner” është parë në disa lokacione të ndryshme në veri të Mitrovicës, në rrugën drejtë Leposaviqit ose më saktësisht në fshatin Leshak.

Aty në mes të rrugës kryesore është shkruar me të kuqe “Wagner”.

Këto mbishkrime fillimisht janë parë në Mitrovicën Veriore dhe komunën e Zveçanit.

Në drejtim të vendit të quajtur Kodra e Minatorëve përgjatë rrugës, shihen në dyer të një garazhe e në një murë, e shkruar shenja e grupit paramilitar rus “Wagner”.